Bài 3. Đơn vị và sai số trong Vật lí

Bài 3. Đơn vị và sai số trong Vật lí

Một số đại lượng vật lí và đơn vị của chúng mà các em đã được học trong môn Khoa học tự nhiên

I. Đơn vị và thứ nguyên trong đơn vị

1. Hệ đơn vị SI, đơn vị cơ bản và đơn vị dẫn xuất

- Tập hợp của đơn vị được gọi là hệ đơn vị. Thông dụng nhất là hệ đơn vị đo lường quốc tế SI (Système International d’unités) được xây dựng trên 7 đơn vị cơ bản.

- Khi số đo của đại lượng đang xem xét là một bội số hoặc ước số thập phân của mười, ta có thể sử dụng tiếp đầu ngữ ngay trước đơn vị để phần số đo được trình bày ngắn gọn.

Ngoài 7 đơn vị cơ bản, những đơn vị còn lại được gọi là đơn vị dẫn xuất.

Thứ nguyên của một đại lượng là quy luật nêu lên sự phụ thuộc của đơn vị đo đại lượng đó vào các đơn vị cơ bản.

Một đại lượng vật lí có thể được biểu diễn bằng nhiều đơn vị khác nhau nhưng chỉ có một thứ nguyên duy nhất

Ví dụ:

- Tọa độ, quãng đường có thể được biểu diễn bằng đơn vị mét, dặm, cây số, hải lí, feet… nhưng chỉ có một thứ nguyên duy nhất là L.

- Tốc độ, vận tốc có thể có các đơn vị m/s; km/h; dặm/giờ … nhưng chỉ có một thứ nguyên là L.T^-1

Lưu ý: Trong các biểu thức vật lí:

- Số hạng trong phép cộng (hoặc trừ) phải có cùng thứ nguyên.

- Hai vế cùng một biểu thức phải có cùng thứ nguyên.

II. Sai số trong phép đo và cách hạn chế

Các phép đo trong Vật lí

Các loại sai số trong phép đo

Trong quá trình thực hiện phép đo, chúng ta không thể tránh khỏi sự chênh lệnh giữa giá trị thật và số đo (giá trị đo được). Độ chênh lệch này gọi là sai số. Như vậy, mọi phép đo đều tồn tại sai số.

- Nguyên nhân là do giới hạn về độ chính xác của dụng cụ đo, do kĩ thuật đo, quy trình đo, chủ quan của người đo…